Hormonen; wat doen ze en hoe kan yoga een rol spelen?

Je hebt hormonen die zorgen voor je verzadigingsgevoel (leptine), je sexdrive (testosteron),rustig worden (progresteron), je geluksgevoel (serotine), je helpen te slapen(melatonine), je vruchtbaarheid (oestrogenen) en stress (cortisol). Waarom zijn hormonen belangrijk en waarom heb je er in sommige levensfasen meer last van? Zoals ik zelf heb ondervonden, kan een disbalans in hormonen grote gevolgen hebben.In mijn geval burn-out, veroorzaakt niet alleen door stress maar ook door een disbalans in mijn vrouwelijke hormonen na mijn 40ste.

“Enjoy being young because as soon as you hit 40 your body will fail you and fall apart.” Dit is wat mijn vrouwelijke Engelse baas  regelmatig tegen haar gehele vrouwen-onder-40 team met een grote glimlach verkondigde. Het was een soort grapje maar hoeveel waarheid erin zat, merkte ik pas een aantal jaren later. Tot mijn 43e voelde ik me super voor iemand van rond de 40. Ik moest nog wel eens aan mijn baas denken en was dan blij dat het voor mij niet van toepassing was.

Tot ik een aantal maanden voor mijn 44e naar de huisarts stapte voor toenemende klachten van PMS. Die ene dag chagrijnig per maand werd nu wel een korte week of soms langer. Ik dacht eerst dat het gewoon bij vrouw zijn hoorde maar mijn man was er minder van overtuigd. De huisarts zei het is normaal en je bent veel te jong voor de overgang dus we gaan geen testen doen. Een dosis werk – en thuisstress erbij, leidde op mijn 44e verjaardag tot een instorting. Burn-out was de diagnose van de psychiater dus neem rust. Ik vertelde nog over mijn PMS maar de mannelijke psychiater en de mannelijke huisarts zeiden allebei, neem rust, minder stress en het gaat weg.

Totdat ik zelf verder zocht en een gynaecologe en hormonen specialist vond, die mij vertelde dat mijn hormoonhuishouding helemaal uit balans was. Ten eerste vertelde ze me dat door ouder worden we als vrouw minder oestrogeen aanmaken, dat dit versterkt werd doordat ik het jaar ervoor mijn spiraaltje had laten verwijderen en verder door de burn-out ik veelte veel cortisol –een ander cruciaal hormoon) had aangemaakt.

Het belang van balans tussen hormonen

Er zijn zoveel verschillende werkingen van onze hormonen die zowel positief als negatief kunnen zijn. Van belang is te weten dat de balans tussen de hormonen in ons lichaam essentieel is. Ze kunnen elkaar versterken en verzwakken. Ik ben in gesprek gegaan met vriendin, gynaecoloog en hormoonspecialist Ginny Chamorro, naar aanleiding van mijn burn-out. Ik begrijp nu beter hoe die sterke samenwerking is tussen de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogenen en progesteron en het stress hormoon cortisol.

Het constant “aan” staan of stress door werk of thuissituatie stimuleert het sympathische zenuwstelsel. Met als gevolg dat het hormoon cortisol je lichaam instroomt. Cortisol werkt heel slopend voor de rest van je lichaam omdat dit aangemaakt wordt ten koste van alles. Cortisol en progesteron (het rustig worden hormoon) hebben dezelfde voorloper en de voorkeursroute is dan cortisol dus kan het gevolg van langdurig stress zijn dat je minder progesteron aanmaakt.

Daarnaast veranderd onze hormoonhuishouding als we als vrouw ouder worden. Al vanaf 35 jaar, gaan je ovaria achteruit. Als ze uiteindelijk geen oestrogeen meer produceren menstrueer je niet meer – de overgang. Een lange periode ervoor is je progesteron al aan het verminderen. Dus tel die twee effecten van stress en ouder worden eens bij elkaar op en dan zie je waarom je vandaag de dag steeds vaker burn-out klachten, langer durende PMS en andere stress gerelateerde aandoeningen ziet, vooral bij vrouwen in de jaren voorafgaand aan de overgang.

Waarom yoga voor een gezonde hormoonhuishouding?

Yoga is uitermate geschikt om je lichaam aan te leren om te schakelen tussen het aan en uitstaan. Intens sporten, wat ook het sympathische zenuwstelsel inschakelt,  is voor veel mensen in onze maatschappij niet zozeer wat we nodig hebben. Wat we wel meer nodig hebben is om ons lichaam in die andere modus te krijgen – het “uit” staan. Je lichaam en geest komen in die parasympatische– uit – modus door te relaxen, een houding langer vast te houden en bijvoorbeeld omgekeerde houdingen.  Sommige elementen van yoga stimuleren juist het aan staan en doen je hart snellen kloppen, dagen je uit. Het mooie van yoga is dat we constant onszelf trainen van het sympathische te wisselen naar het parasympatische systeem. Dit kun je in je dagelijkse leven ook mee nemen aangezien je lichaam nu weet hoe dit moet.

3 Yoga Tips voor een gezonde hormoon huishouding

  1. Begin met een ronde van 3 makkelijke en dan 3 volledige zonnegroet A. Volg dit op met1 of 2 zonnegroet B. Je hebt nu je sympathische zenuwstelsel aan gezet en zal voelen dat je hartslag omhoog is gegaan. Kom dan liggen in Savasana  (lijkhouding) voor 1 of 2 minuten voordat je verder gaat met de staande reeks. Voel de spanning wegglijden en je hartslag komt zonder moeite te doen weer tot rust.
  2. Bedenk een uitdagende houding die je nog niet beheerst en misschien ook denkt dat je het nooit zal kunnen zoals Salamba Sirsasan (kopstand) of Natarajasana (dancerspose). Maak een plan, samen met een leraar, hoe je deze houding onder de knie kunt krijgen. Welke spieren moet je ervoor aansterken? Welke vooroordelen moetje kwijt zien te raken? Werk hier dagelijks aan (in de buitenlucht wanneer het kan!).
  3. Kijk naar wat je favoriete yoga stijl op dit moment is en onderzoek of het een goede balans geeft voor je zenuwstelsel. Doe je met name Yin Yoga? Waar haal je de inspanning en uitdaging vandaan? Misschien kun je Vinyasa toevoegen? Hatha Yoga en Iyengar yoga zijn stijlen waarbij die omwisseling tussen sympathisch en parasympatisch constant aan bod komt.

Namaste, Nelly 

Read more

Leave a Reply